KAN LEI ARSI LIAN A HER LIAM TA (LALRUATA SAILO CHANCHIN) – K Lalrinchhana
Vawiin hi Samthang mipui te tan chuan ni lungchhiat thlak a va ni em! Kan lal fapa chhuanvawr, Samthang khaw tihmingthatu, rambuai laia India sipai laka Samthang mipui veng himtu, kan thlamuan pui em em Lalruata Sailo fam chan ni a lo ni ta reng mai! Aw! Van Angel rual te u, kan Lal fapa a lo hawng e, van kawngkhar lo hawn sak ula, thla khâwngin in lo hmuak dawn lawm ni?
Samthang naupang Lalruata Sailo: Lalruata Sailo hi kum 1938, June 4 ah Samthang khuaah a lo piang a, a pa chu Samthang khaw lal Sapchhawna a ni a, a nu chu Darnghingi a ni. An unau hi 13 (mipa 7 leh hmeichhia 6) an ni a, Lalruata hi a upa lam atanga chhiara 5-na a ni.
A naupan lai atang rengin Lalruata Sailo hi mi danglam tak a ni a. Sap ang maiin a ngo paw pheng reuh a, a mit meng a fiah kâk mai a, a pian ṭo a fuh em em a, infiamna a ngaina nghal em em a, a thian te nen thlan tla khawpa an infiam chang te hian a beng hi a sen tai hlar mai thin a ni an ti.
Kum 1951 ah Khawbung khuaa Middle School hawn tharah sikul a kal a, Samthang khua atang chuan zirtirtu Pu Bela fate pahnih Lalhmingthanga leh Biakthuama te pawh an kal ve a, anni te nen chuan an inkawm ber thin.
Khawbunga sikul an kal lai hian Khawbung naupangte nen an inbuan fo thin a, tumkhat pawh naupang hotu Ngenkebaia an tih mai chuan zan thla engah Khawbung naupangte nen Zawlbuk tualah a inbuantir chiam mai a, Samthang naupang Lalhmingthanga leh Biakthuama te chuan an tumpui te chu an hneh ve ve a, a tawpah Khawbung naupang buan chak leh Lalruata chu an inbuan ve ta thung a, Zawlbuk tual charah chuan an inkeuh thlu ṭhuai ṭhuai mai a ni. Lalruata chuan Khawbung naupang buan chak chu a hneh a, chutah Ngenkebaia chuan, ‘Khawbung naupang kha hawng vek rawh u, tun chinah Samthang naupang tumah buan tawh suh u.’ a ti hial a ni.
Navy-ah a tang: Kum 1957 ah Lalruata Sailo chuan Cherapunjee-a Proceeding High School ah pawl 9 a zir a, heta pawl 9 a zir lai hian tum khat chu Shillong-a Navy Recruiting Office-ah a thiante nen an leng a, Indian Navy-a tan tum thalai an lo awm teuh mai a, chung ho chu Recruiting Officer Captain Rana chuan an thlêk vang vang a, Lalruata Sailo leh Lunglei Zotlang tlangval Sanghmingthanga leh Bengali tlangval Banerjee-a te chauh chu a thlang ta nalh a, mi dang zawng chu a hawntir vek a, tichuan Indian navy-ah a tling chu a ni ta der mai.
Infiam mi Lalruata Sailo: Vishakapatnam-ah kum khat aia rei an training a, a hmel leh pumruain a zir bawk a, training naah pawh hotute duhsak a hlawh ṭhin hle a ni. Kum 1958 ah training an zo a, Bombay lamah a insawn ta a ni. Hemi kum kumtawp lam hian India rama lawng sipai zawng zawng te Sports lama intihsiak runpui chu Cochin-ah neih a ni a, Lalruata Sailo pawh he Sports festival-ah hian tel vein fei khawh (javelin throw) ah pahnihna a ni.
Kum 1960 kum tawpah India rama sipai chi hrang hrang- Army, Navy leh Air-force te intihsiak runpui, Inter Services Championship chu Lucknow-ah neih a ni a, hemi tum hian Samthang tlangval Lalruata Sailo chu feikhawhah a champion a, record ding lai a khum hial a ni. India sipai nuai tel zingah a aia fei khawh thui an awm lo a ni. Tichuan, kum 1960 atanga 1966 (Navy atanga a ban) thengin Service Team-ah a lut ta a, Indian Navy atanga Service Team-a lut thei hmasa ber a ni bawk.
Service Team hi India sipai zinga sports thei fal te chauh awmna a ni a, he team-ah hian Sikh ho chhuanvawr Milkha Singh-a, Flying Sikh an tih te nen khan an awm ho a, Service Team-a a awm chhung hian India ram hmun hrang hrangah coaching camp neiin an kal thin a, coaching camp neih karlakah Bombay-ah a hawng thin a, Bombay leh Cochin hi nuam a ti deuh ber a, a chen tamna ber a ni. Bombay-a mi lian tak tak te nen pawh an in hmelhriat tha hle a ni.
Service Team-a a awm lai hian kum 1963 khan Kerala-a Trivandrum-ah sports lamah South Indian State 4 te intihsiakna neih a ni a, hemi tum hian Lalruata Sailo pawh Kerala State aiawhin a tel ve leh a, Kerala State Team Captain a ni nghe nghe. He mi tum hian feikhawhah a champion leh bawk.
Kum 1965-ah fur laiin Mizoramah chawlh hmangin a hawng a, hetih lai hian Mizoram Olympics chu Aizawlah neih a ni a. Aizawl South aiawhin Lalruata Sailo chu a tel ve leh a, High Jump, Long Jump, Pole Vault, 100 Metre race, Hammer throw, Shot put leh Javelin throw ah te lawmman pakhatna a la fai vek a, Aizawl South chu a championpui leh ta a ni.
Chawlh hmang zoa a hawn thlak leh hnuin kum 1965 kum tawp lamah Ambala-a a awm laiin Punjab State Sports festival chu Jalandar khawpuiah neih a ni a, hemi tum hian Lalruat Sailo pawh tel ve lehin, Punjab state pumpuiah pakhatna a ni.
Kum 1966, January thlaa Bangalore khawpuia National Games-ah Punjab State aiawhin a tel ve leh a, infiamna chi hrang hrangah ti tha berin, National Champion a ni a, record thar a siam hial a ni.
Navy atang a bang: Sports lama a hming that em avang te, a hmel leh pianphungin a zir avang te pawh ni fa hmiang, kum 1965 ah chuan Bombay-a Multi National Company pakhat, Voltage Company chuan Chief Security Officer hna thawk turin an sawm a, pay scale Rs 2,000 bakah in luah man free leh car pek an tiam a. Khatih laia Rs 2,000 pay scale te chu IAS hlawh ai pawhin a tam daih zawk a ni. Tichuan, kum 1966, March thla tirah Indian Navy atang chuan a bang fel ta a ni.
Mizoram lamah: Kum 1966, March ni 1 ah Mizoram a buai ta a. Lalruata Sailo pawh chuan a hna thar, Chief Security Officer hna chu zawm ta lo chuan a biling a balangin Mizoram lamah a hawng ta a. May thla tirah Aizawl a thleng a, a pa chanchin a ngaihven nghal thuai thuai a. A pa chu ke na, mahni insaseng thei lo a nih avangin Assam Rifles te’n an camp lamah an lo enkawl a lo ni a; Assam Rifles camp atang chuan a pa chu a la chhuak a, sipai convoy rualin Samthang khaw lam a pan pui ta a.
Samthang khaw muantu Lalruata Sailo: Ram buai pik lai, India sipai tawrawt zual lai taka Lawng sipai bang hlim, Sports lamah nise India ram pum huap pawha medal eng emaw zat lo la tawh Lalruata Sailo chu Samthang mipui te chuan an thlamuan pui em em mai a, khuaah sipai an luh apiangin sipai lo dawngsawngtu ber a ni a. Mizoram khawchhak kil tawp, amah Zikpuia Pa tawngkam takin, kawlvalenchham, khawchhak Tuipui ralah, mawlna chhumpuiin a zîn hnan karah tlangval vengva tak, sapṭawng thiam em em mai an han tawng nawlh mai chu India sipai te pawhin mak an ti thin ngawt ang le.
Kum 1966, June 5 ah Lalruata chuan Champhai nula, Champhai Zotlanga Primary zirtirtu Lalkhumtiri chu nupuiah a nei a, an nupain Samthang khuaah chuan an awm ve ta rak rak a, an chhungkua an rual bawk a, an vaiin naupang te nen chhungkhaw member 25 zet an ni.
Ram buai kum Favang lai chuan Samthang khuaah Tuichangral Presbytery Khawmpui nghah a ni a, buai lai mah nise mikhual an tam em em mai a, an hlim hle a ni. Buaina awm loa tluang taka khawmpui an neih theih chhan pawh Lalruata vang a ni pakhat a. Khawmpui tiak tukah chuan Lalruata Sailo chu Khawbung khuaa apa Rochhuma fapa Sailoliana nen Aizawlah châkkhai dapin an zin a. Khawbung an pel a, Tuipui lui chu a lo lian hle mai a, a kamah chuan khawmpui kal haw Biate khua te chu an lo ṭhu nghûk mai bawk a. Lalruata chuan tui chu a han dai chhin a, awlsam takin a dai kai ta mai a, tichuan Biate khaw ho pawh chuan an rawn dai ngam ve ta a, him takin an dai kai ta vek a ni.
Lungdaikawn inkahna: Aizawl atanga an haw leh lamin Biate khua an pel fel awrh tihah Biate nu 4 an tawk a, an hmel atang pawhin an thlabar hle tih a hriat a; Chung nu 4 te chu Vanzau kal tum an ni a, Lungdaikawnah MNF Volunteer te leh India sipai te nasa taka an inkah avanga kal tlang ngam lo va rawn tlan hawng leh a lo ni a. Lalruata te tan lah inkahna lam chu an kal zel na tur lam a ni bawk si. Rilru nuam zan lo chung chuan Khawbung lam pan chuan an kal ta zel a, Khawbung atang chuan amahin a hawng ta zel a. Puanvawrh kham hrul Rawngalkawn kawng chhoa a kal lai chuan a piah lawk chu India sipai leh MNF te inkahna a ni mai si a, India sipai thinrim tawh palh a hlauh awm hle a ni.
Lungdaikawn inkahna hi kum 1966, October ni 31 a thleng a ni a, hemi tum hian 1st Assam Rifles B Wing supply thiar chu mizo sipai ten an lo lambun a, India sipai 8 zet an kap hlum a, an thuam phur Sabengtung pawh an kap hlum bawk a. Inkap zo hlim sipai thinrimin khua an rawn luh vaih chuan khua an hal hial emaw a ni ang a, mipa, a bikin la valai deuh phei chu an sawisa nasa hle ang. Sipai hlauin Samthang mipui te chu dai lamah an lo insaseng deuh vek mai a. Thim hlimah Lalruata chuan khua a lut a, Lalruata a lo hawng tih an hriat chuan dai lama insaseng ho pawh chu ngaih ngam takin an lo hawng leh ta a ni.
A tukah chuan sipai tlawn lungawi nan iptepui khatin artui an khawn a, a pe tur chuan Lalruata hovin mi panga an thawk chhuak a; Chumi tuma Lalruata hnung zuitute chu: Lalthanga, Lalchungnunga, Zamliana leh Biaksanga te an ni. Sipai te chu Lungdaikawn inkahna atangin Samthang ram Patetar tlangah an lo insaseng tawh a, an Captain chu a thinrim em em mai a, ippui khata an artui ken chu leiah a sawh keh sak vek a ni.
Hemi tum hian Lalruata hian sipai bun chi Hunter Boot a lo bun kher bawk nen, Captain ber mai chuan a ringhlel tlat mai a, a nuam lo khawp ang le. India sipai lamah chuan Mizo pakhat, Rotanga a awm ve a, chumi hnenah chuan Lalruata chuan a ruktein, “Hei, in captain ber mai hian min ringhlel tlat mai a, ka nunna atan pawh a hlauhawm thei a, ka tlan chhe phut mai dawn em ni?” a ti a. Rotanga chuan, “I tlanchhiat chuan sipai danin kan kap zui ngei ang che. Kei chuan kah fuh che ka tum lo ang a, vai ho hi chuan kah fuh che an tum khawp ang” a ti a, tlanchhuah chu a tum ta lo a.
Patetar tlanga an awm lai hian an thlang Rawngalkawn kawng lamah chuan MNF Volunteer ni ngei tur mi pahnih hi an lo lang hlawl a, chung mite chu sipai te chuan an awmna lama kal turin an lo hui a, anni lahin an thian te emaw tiin an rawn pan bawk a, an lo kal hnai zel a, Captain chuan kah fuh ngei tumin LMG chu Sawntlung pawngah chuan a fit- tir sauh sauh mai bawk a; Chung mite chuan sipai awmna chu an thleng tep tihin an thiante anni i khaw lo tih an hre ta a, tlanchhiatna hman awm tawh hek suh, a lumin an lum ta chiam mai a, sipai te chuan nasa takin an kap zui a, vanneih thlak takin an kap fuh lo hlauh a ni. Hemi tuma sipaiin an kahhlum teuh deuh te hi Samthang tlangval Laltanpuia leh a thianpa an ni.
Hemi hnu lawk hian Patetar tlanga an hmun samfaiah chuan Helicopter a rawn ṭum a, Captain nen chuan reilo te an in be zawk a, a thlawk kir leh nghal a. Chumi hnu chuan ni a tla tep tihin Captain chuan Lalruata nau te chu hawng turin a ti a, ani chu a hreng ta bik a ni. Captain chuan Lalruata chu bawngtuthlawh a puttir a, ramhnuai ngaw lam an pan pui ta a. Lalruata pawhin sipai ho chuan kah hlum an tum ang a, chumi hma chuan amah phumna tur laih tir an tum em ni ang tiin a ngaihtuah hman hial mai. Mahse, Captain chuan a rilru a thlak leh ta thut nge ni, Lalruata pawh chu a hawn tir ve leh ta a. A tukah chaw pe tur leh, an chaw ei na tur dawhkan leh chair te pawh rawn keng turin a ti bawk a, chumi zan chuan khuaah tumah lengchhuak loa curfew puang turin a hrilh bawk a.
A tukah chuan zing vartianah vawk an talh a, sipai te chaw pe tur chuan thalai engemaw zat nen Patetar tlang lam an pan ta a. Mahse khaw lu, Hlaizawl hmun an thlenin sipai te chu an lo kal bo hman tawh tih an hre ta a, an kir leh ta a ni.
A pem tur khawtlangin an chelh: Ram buaiin zual lam a pan zel si a, kum 1967 kum tirah chuan Lalruata te nupa chuan Bombay lama Multi National Company-in Chief Security Officer hna an offer te pawh ngaihven leh an rilruk a. Samthang mipui te chuan Lalruata te nupa pem tur chu an ngai ngam lo a, Sial an talh a, a pem tur chu ruai nen an chelh ta a ni. Lalruata Sailo pawhin, “Kei a kar chuti taka min ui der chu kan pem lo mai a ni ang chu. Dam leh tlang khatah, thih leh ruam khatah kan ti a ni ang chu” tiin Samthang khaw mipui vang liau liauin a pem tur chu a thulh ta a ni. Samthang mipui pawh an thlamuang huai huai mai.
Lalruata bakah hian a nu Darnghingi kha Samthang mipuiin an thlamuan pui hle bawk a. Khuaa sipai an lo luh apiangin an ni nufa khan an lo chhawn ber thin a; Mizoram khawchhak kil tawp, Burma ram ri dep thingtlang khaw te tak tê-a saptawnga sipai lal lo be zat zat thei an nih avang khan sipai te pawhin an ngaisang a, an hmel leh pumruain a lo zir bawk nen, khawdanga an sapatal ang ngawt chuan Samthang khuaah chuan an tal mai bik lo. Kan lalte chhungkua hi Samthang khaw tan hian an hlu em em a a ni.
Inkahkawn inkahna: Kum 1968 January thlaah Vaphaia 10th Sikh Regiment te leh Mizo sipai, Saizahawla Batallion, B Company te chu Samthang leh Vaphai inramrinaah nasa takin an inkap a, India sipai 7 an thi a, mizo sipai te erawh thi an awm lo a, Bualpui khua Phira chuan hliam chhe te a tuar tih mai loh chu hliam dang an awm lo. He hmun hian tun thlengin ‘Inkahkawn’ tih hmung a put phah ta a ni. He inkahnaah hian Samthang tlangval pahnih- Vanlalchhunga leh Kapvela te pawh an tel ve a, hemi tum hian mizo sipai te hian SL Rifle 2 leh silai mu tam tham tak an man bawk.
Inlambunna atanga mizo sipai te an insaseng hnu chuan tukthuan ei lai velin khawlanna tlang lamah chuan India sipai an rawn lang ta zeuh zeuh mai a, khawchhung an rawn luh chuan engtin tak an thinrim chu hrithla ang maw? Tunge an kahhlum ang a, tunge an nghaisak ang? Khua pawh an hal mai thei. Khuaa India sipai rawn luh hun chu a nghahhlelh awm loh kher mai. Samthang khaw mipuite chu Lal in tualah an pung khawm a, an ngui nghuai mai a, boruak a rip churh mai. Chutih lai chuan Lal in kawmthlanga Zawngtah kung zar roah chuan Chêpchêp a lo hram a, Pu Lalchungnunga chuan Pu Lalruata hnenah ‘Sangi pa, tunah chuan chêpchêp nih ka va chak em!” a ti vang vang mai. Chu chuan an boruak rip zia chu a hrilfiah viau awm e.
Chutia thlaphang taka an awm lai chuan an vanneih asiamin Khawbung kawtchhuah lamah chuan Lt. Colenel TR Kapoor, Champhai Garrison Commander leh a hote an lo lang ta thut mai a, TR Kapoor-a be tur chuan Pu Lalruata chu a thawkchhuak nghal a, Pu Biaksanga leh Pu Lalsiama te a hruai bawk a. TR Kapoor-a chuan Lalruata hnenah chuan khaw lu lama in pathum vel chu sipai te riah nana tiruak nghal turin a lo hrilh a, a hrilh ang chuan Pu Sangsama In leh Pu Biakkhuma In chu an ti ruak nghal thuai thuai a, tah chuan sipai ho chu an innghat ta a ni.
TR Kapoor-a leh a hote an lo lang hlawl mai hi Samthang khaw tan chuan vanneihna a ni. Anni kha lo thleng hlauh lo se chuan inkap zo hlim Vaphai sipai thinrim khan khua an lo lut ang a, khua an hal ngeiin a rinawm.
Chumi zan chuan sipai te chu Samthang khuaah an riak a, zanlaiah TR Kapoor chuan Captain pakhat hruaiin Pu Lalruata te inah chuan a kal a, an mu lai chu a kaitho a, Pu Ruata hnenah chuan, “Vawinah MNF Volunteer-te in hmu em? Khuaah an lo kal em?’’ a ti a, Pu Ruata chuan tukkhuan ei lai vela volunteer te khuaa an rawn luh zawk thu leh Zalhva lui lama an tawlh liam thu a hril a, eng eng emaw an zawh hnu chuan an kal ve leh ta mai a.
Sipaiin khua hal an tum: A tuk zingah chuan TR Kapoor-a chuan Lalruata chu a ko leh a, MNF kalna lam a zawt leh a, Pu Ruata chuan a hriat bik loh thuin a chhang a. Chutia an inbiak lai chuan helicopter a lo thlawk a, Samthang khaw chungah chuan a thlawk kual a, lehkha a thlauh zauh a, a thlawk kir leh ta a. Chu a lehkha thlauh chu TR Kapoor a chuan sipai pakhat a chhar tir thuai a, Lalruata chu chhiar turin a ti a. Ani lahin a chhiar duh bik si lo. Chu lehkha chu Lieutenant General, Eastern Command, Shillong Hqrs atanga lo kal a ni a, TR Kapoor hnenah chuan Samthang ram chhungah inkahna tum hnih a thlen tawh avangin Samthang khua chu hal tur leh a khaw mipuite pawh a tul anga grouping centre hmun hrang hrangah thawn darh vek tura tihna thupek (order) a lo ni a.
TR Kapoor-an chu lehkha a chhiar zawh chuan, “Engvangin nge Samthang khua hi ka hal loh ang?” a ti ta chheu chheu mai. Chutah Lalruata chuan, “Ka pu, Sipai lal tak i ni a, nimin lawka Officer kai thar pawh i ni lo a, thuthlukna i siam hmain ngun takin inngaihtuah hmasa la ka duh. Engvangin nge mipui pawisawilo chungah chuan kut i thlak kher ang? Tunah hian MNF nen in in do a, MNF hi he indonaah hian lo chak ta se, in ram thlengin um thla ta cheu se la, Lucknow-a i nupui leh i fapa te khu vaw ta hrep mai se, dik i ti bik dawn em ni?’’ a ti a.
Lt Colenel chuan, “MNF te eitur in pe a lawm, kan hmelma eitur petu chu kan hmelma tho in ni” a ti leh a. Chutah Pu Lalruata chuan, “MNF te khuaah an lo lut a, eitur min dil a, kan pe lo ngam hlei nen. Nangni pawhin eitur min dil a, kan pe che u a, tukin a in ei te kha keima kel asin, kar hmasa ah pawh Rs 150 in lei min dil a, ka hralh phal loh a nih kha. Khangte kha min dil a, kan phal lo ngam hlei nem. Tunah hian eitur kan pek che u avang hian MNF lam chuan an hmelmaah min ngai hial ang a, nangni lahin kan hmelma in ni min ti bawk. Tu hmelma chu nge kan nih a, khawiah chuan nge kan awm tak?” a ti ve ta sak sak mai a. “Eng pawh nise khua hi i hal lui talh dawn anih chuan kan in atangin hal tan ang che” a ti ve ta ngat a, chutah zet chuan Lt Colenel TR Kapoor a pawhin thuthlukna siam har a ti hle mai. Lalruata lo awm hlau lo se chuan khua chu a hal chiang kher ang le. Samthang mipui te pawh hmun hrang hrangah a sawn darh vek mai thei bawk.
Nakinah chuan TR Kapoor-a chuan Lalvuana te in chu a kawk a, “Saw saw MNF Volunteer-in a ni, saw chu ka hal ang” a ti a, a hal turin sipai panga a tir nghal a. Chuveleh Lalruata chuan, “Ka pu, saw in saw i hal chuan a bula in dang te saw a man kai thuai ang a, kan kang vek tho ang. Khaw pum hal ang tho i ni dawn asin” a ti a, TR Kapoor-a chuan “A tih dan tur i hria em ni?” a han ti a, Chuveleh, Lalruata chuan inngaihtuah lawk pawh awm loin, “Hria e, saw in saw kan thiat ang a, dai pawnah i hal mai ang chu” a ti a. Lt Colenel chuan, “Minute 10 hun ka pe ang che” a ti a, a sipai tirh te pawh chu a ko kir leh ta a.
Pu Lalruata chu hmanhmawh takin a tlan let nghal a, pa leh tlangvalte chu lo chhuak khawm turin a’n au nghal tuar tuar a, an lo chhuak ngam mai lo a, an vin deuh ṭhak ṭhak hnu chuan an lo chhuak ta a, hmanhmawh eltiangin Lalvuana te in chu an thiat ta sawk sawk a, Bukte zawl lamah an thiar thla zel a, tah chuan sipai venna karah Lalvuana te in chuan bungrua nen lam an hal ta vek a ni.
TR Kapoor hian Lalruata hi a ruk tak chuan a ngai sang ve hle niin a lang. Khaw dangah chuan hlau leh tih dek chungin an lo dawng sawng thin a, a thu hnial ngam chu sawi loh, a hmaah ngaihdan sawi ve ngam pawh an awm lo. Lalruata erawh chuan dik nia a hriatah chuan zam hauh loin a hnial zel a, a tanfung te chu fing takin a hnial thla zel mai a, khua a chhuah san dawn pawhin Lalruata hnenah chuan, “In khua hi chu ka hal thei ngang lo a ni” a ti thlawt a ni. A va ropui em!
Kâwktu Chhawnvela hmaah Samthang pa ho an inlan: Kum 1968, August ni 29 tukah Samthang khua chu 10th Sikh Regiment-chuan an Captain Biangpuara hovin an hual ta thut mai a, hemi tum hian Biangpuara chuan kâwktu Chhawnvela a rawn hruai a, Pu Neihlala inah chuan Chhawnvela hmaah Samthang pa ho chu a mal te tein an in lan a, a ni chuan a duh duh a lo kawk ringawt mai a ni.
Chumi tum chuan Chhawnvela chuan mi 7 a kawk a, chung te chu A Lalvunga, Biakkhuma (Biate khua, Middle School zirtirtu), K Lalduhawma, Sangtawna, J.Lalthianghlima, T Kunga leh PC Pachhunga te an ni. Kawktuin a kawh ho zawng chu Vaphai Camp lamah an hruai chho ta a, an chhoh hma chuan Pu Ruata chuan thu a chah a, “An dâwpin thu an zawt nasa viau che u pawh a ni thei, engmah hria angin han lang lo u la, thu sawi tam loh a him ber. Thu eng emaw in sawi tawh chuan in tanna ngaiah tang tlat ang che u” a ti a.
Vaphaiah chuan Quarter Guard kawta bunker thim takah kar khat chuang an tan tir a, an tan chhung chuan nasa takin an sawisa a, an vua a, a changin a letlinga khaiin hmarcha muhin an ur bawk a, thu an zawt a, an dawp reng bawk a. Kar khat hnuah chuan Lalvunga tih loh mi dang zawng chu an rawn chhuah leh ta vek a ni.
Aizawl lamah: Kum 1968 kum tawpah Samthang khua chu Vaphaiah sawi khawm a ni a, chutia khua ber an khawm takah chuan eng tih theih ni ta hek suh, a kum leh 1969 kum tirah chuan Pu Lalruata pawhin a nupui fanau te hruaiin Aizawl lamah a tla thla ta a, sawrkar hna te thawkin tuna an awmna Aizawl Chawnpui vengah hian a in bengbel ta a ni.
Ram buai laia Samthang khaw mipui ten Lalruata an thlamuanpui zia te, Samthang khaw chhanhim nana Sipai thinrim a hmachhawn dan zawng zawng te, Samthang khua a chhanhim dan te, amah avanga khua hal a nih tak loh dan te, hna tha tak kalsana Samthang mipuite tana a inpekna te avang hian fak leh chawimawi a phu a, khawvel awm chhung chuan Samthang mipui, thang leh thar zelte thinlungah hian kan lal fapa Lalruata Sailo hming hian daih ni a nei ngai tawh lo ang.
Post-tu (Pu M Lalmanzuala) thu belh:
Lalruata Sailo(U Ruata) hi ka hriat hnaih ve tak a ni a. A U Ngurthangi(a nulat laia Mizo rama nula hmelṭha ber ti-a hriat ṭhin) te nen Thakthing/Kulikawna kan awm laia chhungkhat hnai taka inneih ṭhin kan ni.
U Ruata hi sipaiten an hriat chian hmain, amah a lo changkan viau avangin an ringhlel a. An bâwrâw zual lai kha a ni bawk a. Thah an tum a. A thlân tur pawh an lai vek tawh a. Thlân kova an dintir lai khan in lama kala a thawmhnaw thlâk a dil chu an remtihpui a. Thlâna luhpui atana a duh ber a ‘track suit’ chu a va inbel a. Officer-in a jacket hnunga INDIA tih inziak a hmuh chuan a chhan a zawt a. U Ruatan Indian Navy-a ṭang tawh ṭhin ‘javelin throw champion’ a nih tawh ṭhin thu a’n hrilh chuan zah tak chungin an chhuah ta a ni.
U Ruata khan fiamthu te pawh a duh viau ṭhin a. Ṭum khat chu pa pakhat hian sipai pension chuan silai ṭha tak a neih ringin silai hawhah a dil a. Ani lah chuan, “Ka ṭhenawmpa Ralkapchhûnga hian a nei ṭha zawk ang,” a lo ti daih mai a ni.
Mizoram Sawrkar Sports department a zawm a. Deputy Director -in a pension ta a ni.
Tlai luat a awm lo tiin Samthang khua hian Lalruata Sailo hi, an la pe lo a nih chuan, chawimawina pê se, a phû ngawtin ka hria.
#zonews #article #lalruatasailo #samthang
Discover more from Zonews
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
