SABINGA MEMORIAL. MIZORAMA LUNG-PHUN NI ROPUI BER! – C. Hermana

Thlalak hlui ka han pholan hi Mizo sipai Nk Sabinga hriatrengna lung phun ni May 26, 1935 a lak kha a ni a. A khuh hawn a nih hma leh hawn a nih hnu thlalak te an ni.
He lungphun hi Mizo Sipaiten Punjabi lung chher thiam uluk taka an rem tir a ni a. A san zawng leh a len zawng chu thlalaka a bula dingte aṭang hian kan teh thiam mai ang chu. A hun lai chuan Aizawla thil ropui ber te zinga ngaih a ni ṭhin.
Hawn a nih hmaa lungphun hmaia thu inziak khuhna puan hi han en vang vang la, puan namai lo tak ‘Great Britain Puanzar-Union Jack’ a ni hem mai. Mizo zingah chuan sipai belhnih Sabinga hi Union Jack nena chawimawina dawng awmchhun a ni mai awm e. A va ropui em!

Thlalaka kan hmuh a khuh hawn ala nih hmaa lungphun sir ding lama sipai hleitling tak ding hi he inkhawm kaihruaitu Mizo sipaite leader Hav. Pakunga a ni.
Hav. Pakunga’n he lung phun a nih dante leh lung phunna a lo kalte lo lawmna thu a sawi zawhah Rev. David Edwards chuan Hunserh hmangin thuchah ropui tak a sawi a, chumi zawhah Maj.AL Fell IA, Commandant 1st Bn.Assam Rifles chuan Union Jack-a tuam Nk Sabinga hriatrengna lungphun chu zahna entir chungin hawn a nih thu a puang ta a.
Chuveleh Assam Rifles, Brass band chuan mipui kalkhawmte chu chutih hun laia kan Hnam hla, ti ve mai ang “God Save the King” tih chu tumin an awi ta mup mup mai a ni.
Tun hma lama hnam inpumkhat ngai lo, tlang hrang hranga Lal hrang hrang awpna hnuaia awm ṭhin Kumpinu Sorkarin rorelna pakhat hnuaia min awp khawm hnua Mizo puala thil pui tham thleng hmasa ber a nih avangin Sabinga lung phun hi Mizote lungphun ni ropui berah chhal loh rual a ni lo vang.
Lung phunna ah hian a Zo a Vai leh Sapte, khatih hun laia Aizawla mi challang chinte an tel kum hle a. Anni bakah Aizawla Vai sipai awmte leh Sikul naupang zawng zawng an tel a. Dawrkaite pawh an dawr kharin an tel vek bawk a. Ropui tak a ni thlalak aṭang hian kan hrethiam thei mai ang chu.
LUNGPHUN PHENA MIZO NATIONALISM:
Kan sawi fo thin tawh angin Politics-a kan mit a keu hma kha chuan Mizote hi kan la hnufual hle a, Mi tam zawk phei chuan kan Aizawl khawpui ngei pawh hi Sap leh Vaiho ta ah an ngai a. Mahni ram khawpuiah arkhual ang maiin an ṭi dak mai a.
Vaiho lah chuan, Caste system an hman lai kha ala ni bawk a, Mizote chu an hmusit mai pawh a ni lo, a tenin an ten a. Mizo thil pek engmah an la duh ngai lova, an tui in tur emaw an thil ei tur emaw an khawih sak palh pawhin an paih vek zel.
Vaiho thinhrikna leh nekchepna hi khatih hun laia Mizo tlangval sipai ṭang ve te khan an tawk nasa hle a. An han kaisan vena tur pawh thiam takin an dang thla char char a. Rumliana sipai ṭang ve pawhin, ‘Promotion kai ve reng hian ka mawi lo. Vai zawng zawng ka hmelma an lo ni e’ tiin hla a phuah hial a nih kha.
Hetih lai karah hian Mizo sipai zinga Aizawl Maubawk Lal Dokhama fapa tlangval Pakunga chu Army Education Centre, Dehradun-ah sipai lehkha (Army Education) zir tura thlan a ni ve nawlh mai a.
Amah mi inzirmi leh rilru chak tak mai a lo ni bawk a. Kum 1930 ah khan Army Education 3rd class leh 2nd class a rawn pass chhuak a. 1st Class Army Education pawh Kum 1931-ah a pass zui leh a. Roman Urdu-in an zir a ni.
Hetia Sipai lehkha zirna lama a vawrtawp a lo puanngo zawh ve tak hnu hi chuan an hotu liante hriat pawh a hlawh zualin Vaiho pawhin an be chhe ngam lutuk bik ta lova. An rilru erawh chuan an er hle a. Mizo sipaite erawh chuan an thlamuanpui hle thung a. Amah an ringtawk a, leader ah pawmin a kutah an innghat tawp mai a ni.
Hetih hun lai hi chuan Mizote thlavang hauh saktu tur political party emaw tlawmngai pawl emaw engmah a la awm lova. Chuvang chuan hnam dangte hmuhsitna laka hliahkhuh mawitu ngai zual Mizo sipaite leader Hav Pakunga chuan hnam dangte laka Mizo Hnam a lo zahawm ve theih nan ṭanrualna leh inpumkhatna chu thupui berah Mizo sipaite chu a neihpui ta a.
Chutia Mizo sipaite’n Mizo hnam tanrualna leh inpumkhatna(Mizo Nationalism) Uniform ha chunga an campaign ṭan chhoh mek lai chuan an ṭhianpa Nk Sabinga chu vanduaithlak takin Sadhya ramah a thi hlauh mai a.
Nk Sabinga hi ral kuta thi chu a ni lova, an duty laia accident-a thi a ni a. Amah hi infiamna lam ti thei tak silai kah leh infiamna chi hrang hranga sipaite zinga Mizo lo tihmingtha ṭhintu a ni a. Chubakah Mizo sipaite’n Krismas leh Kumthar an hman nikhuaa an kutke Committee Secretary-a an hman ṭhin hriat reng phu tak a ni hranpa reng reng bawk a.
Tichuan, Mizo sipaite chuan keimahni Mizote ngei leh hnam dang mit hmuha Mizote inlungrualna leh inpumkhatna lanchhuah tirna a nih beiseina nen an ṭhianpa hriatrengna lung phun dan an ngaihtuah ta a.
Sawi tawh angin Nk Sabinga hi ral kuta thi ni lo mahse a thihna hmun hi Warfield area chhung a nih avangin Mizo sipaite chuan an Comandant Maj AL Fell hnenah an leader Hav Pakunga ho chuan indona hmuna thi a nih avangin chawimawia a hriatrengna lung Aizawla phun an dil ta a.
An Commandant Maj.AL Fell IA chuan a lo remtih saka. Tichuan, thlalaka kan hmuh ang hian Nk Sabinga hriatrengna lung chu ropui taka phun a ni ta a ni.
Nk Sabinga ropuina inthup chu uniform ha chunga Mizo Nationalism chi tuh tute zinga mi Mizo Nationalist a nihna kha a ni.
LONG LIVE NK SABINGA
#zonews #article
Discover more from Zonews
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
